മുഖ്യ തിരഞ്ഞെടുപ്പ് കമ്മീഷണറെ മാറ്റാൻ കഴിയുമോ?നിസാരമല്ല. ഇംപീച്ച്‌മെന്റ്.

തെരഞ്ഞെടുപ്പ് പട്ടികകളുടെ പ്രത്യേക തീവ്ര പരിഷ്‌കരണമായ (എസ്‌ഐആർ) നടപടികളില്‍ ക്രമക്കേടുകള്‍ നടന്നുവെന്ന ആരോപണത്തെ തുടർന്ന് ഇന്ത്യ സഖ്യത്തിലെ നേതാക്കള്‍ ശനിയാഴ്ച (ഒക്ടോബർ 31) മുഖ്യ തിരഞ്ഞെടുപ്പ് കമ്മീഷണർ ഗ്യാനേഷ് കുമാറിന്റെ 'പൊതു ഇംപീച്ച്‌മെന്റ്' സംഘടിപ്പിച്ചിരുന്നു.ഈ സാഹചര്യത്തിൽ തെരഞ്ഞെടുപ്പ് കമ്മീഷനെ മാറ്റാൻ കഴിയുമോ?

മുഖ്യ തിരഞ്ഞെടുപ്പ് കമ്മീഷണറെ പുറത്താക്കാൻ കടുത്ത മാനദണ്ഡം

മുഖ്യ തിരഞ്ഞെടുപ്പ് കമ്മീഷണറെ സ്ഥാനത്തുനിന്ന് നീക്കം ചെയ്യുന്നതിനുള്ള മാനദണ്ഡം ഭരണഘടന വളരെ ഉയർന്നതായാണ് നിശ്ചയിച്ചിരിക്കുന്നത്. രാഷ്ട്രീയ സമ്മർദങ്ങളില്‍ നിന്ന് തിരഞ്ഞെടുപ്പ് കമ്മീഷനെ സംരക്ഷിക്കുക എന്ന ലക്ഷ്യത്തോടെയാണ് ഇത്തരമൊരു ശക്തമായ സംരക്ഷണം നല്‍കിയത്.

ഭരണഘടനയിലെ ആർട്ടിക്കിള്‍ 324(5) പ്രകാരം സുപ്രീം കോടതി ജഡ്ജിയെ പുറത്താക്കുന്ന അതേ രീതിയിലും അതേ കാരണങ്ങളിലുമല്ലാതെ മുഖ്യ തിരഞ്ഞെടുപ്പ് കമ്മീഷണറെ സ്ഥാനത്തുനിന്ന് നീക്കാനാവില്ല. മറ്റ് തിരഞ്ഞെടുപ്പ് കമ്മീഷണർമാരെ മുഖ്യ തിരഞ്ഞെടുപ്പ് കമ്മീഷണറുടെ ശുപാർശയുടെ അടിസ്ഥാനത്തില്‍ മാത്രമേ നീക്കം ചെയ്യാൻ കഴിയൂ. പാർലമെന്റ് ഇക്കാര്യത്തില്‍ ഉണ്ടാക്കുന്ന നിയമങ്ങളുടെ വ്യവസ്ഥകള്‍ക്ക് വിധേയമായിരിക്കും ഈ നടപടിക്രമവും.

2023-ലെ നിയമത്തിലെ സെക്ഷൻ 11-ലും സമാനമായ വ്യവസ്ഥയാണ് ഉള്ളത്. സുപ്രീം കോടതി ജഡ്ജിയെ പുറത്താക്കുന്ന അതേ രീതിയിലും അതേ കാരണങ്ങളിലുമല്ലാതെ മുഖ്യ തിരഞ്ഞെടുപ്പ് കമ്മീഷണറെ നീക്കം ചെയ്യാൻ കഴിയില്ലെന്നാണ് നിയമം വ്യക്തമാക്കുന്നത്. സുപ്രീം കോടതി ജഡ്ജിയെ നീക്കം ചെയ്യുന്നതിനുള്ള നടപടിക്രമം വ്യക്തമാക്കുന്ന ഭരണഘടനയിലെ ആർട്ടിക്കിള്‍ 124(4) പ്രകാരം 'തെളിയിക്കപ്പെട്ട ദുർനടപ്പ്' അല്ലെങ്കില്‍ 'ശേഷിക്കുറവ്' എന്നീ കാരണങ്ങളുടെ അടിസ്ഥാനത്തില്‍ മാത്രമേ നടപടി സ്വീകരിക്കാൻ കഴിയൂ.

അഴിമതി പ്രവർത്തനങ്ങള്‍, ഔദ്യോഗിക പദവിയുടെ ദുരുപയോഗം തുടങ്ങിയവ ദുർനടപ്പിന്റെ പരിധിയില്‍ വരാം. മുഖ്യ തിരഞ്ഞെടുപ്പ് കമ്മീഷണറുടെ പദവിക്ക് നിരക്കാത്ത പ്രവർത്തനങ്ങള്‍ അല്ലെങ്കില്‍ ഔദ്യോഗിക ചുമതലകള്‍ നിർവഹിക്കുന്നതില്‍ വീഴ്ച വരുത്തുന്നതും ഇതിന്റെ ഭാഗമായി പരിഗണിക്കപ്പെടാമെന്ന് വിവിധ കോടതി വ്യാഖ്യാനങ്ങളിലുണ്ട്. ചുമതലകള്‍ നിർവഹിക്കാൻ ഉദ്യോഗസ്ഥന് കഴിയാത്ത സാഹചര്യമാണെങ്കില്‍ അത് ശേഷിക്കുറവായി പരിഗണിക്കും.

മുഖ്യ തിരഞ്ഞെടുപ്പ് കമ്മീഷണറെ എങ്ങനെ പുറത്താക്കാം?

മുഖ്യ തിരഞ്ഞെടുപ്പ് കമ്മീഷണറെ നീക്കം ചെയ്യുന്നതിനുള്ള നടപടിക്ക് തുടക്കമിടാൻ പാർലമെന്റിന്റെ ഇരുസഭകളിലെയും അംഗങ്ങള്‍ ദുർനടപ്പോ ശേഷിക്കുറവോ ആരോപിച്ച്‌ പ്രമേയ നോട്ടീസ് നല്‍കണം. ലോക്സഭയില്‍ പ്രമേയം സ്വീകരിക്കപ്പെടണമെങ്കില്‍ കുറഞ്ഞത് 100 എംപിമാരും രാജ്യസഭയില്‍ കുറഞ്ഞത് 50 എംപിമാരും അതില്‍ ഒപ്പുവെച്ചിരിക്കണം. പ്രമേയം സ്വീകരിക്കണോ തള്ളണോ എന്ന് തീരുമാനിക്കുന്നതിന് മുമ്പ് ബന്ധപ്പെട്ട വ്യക്തികളില്‍ നിന്നും രേഖകളില്‍ നിന്നും വിവരങ്ങള്‍ തേടാനും അധികാരികള്‍ക്ക് കഴിയും.

പ്രമേയം സ്വീകരിക്കപ്പെട്ടാല്‍ ആരോപണങ്ങളുടെ സാധുത പരിശോധിക്കാൻ അന്വേഷണം നടത്തും. ദുർനടപ്പോ ശേഷിക്കുറവോ സംബന്ധിച്ച തെളിവുകള്‍ പരിശോധിക്കുന്നതിനായി അന്വേഷണ സമിതി രൂപീകരിക്കുന്നതാണ് ഇതിന്റെ ഭാഗം. മുഖ്യ തിരഞ്ഞെടുപ്പ് കമ്മീഷണറെ നീക്കം ചെയ്യാനുള്ള പ്രമേയത്തിന് പാർലമെന്റിന്റെ ഓരോ സഭയിലെയും ആകെ അംഗസംഖ്യയുടെ ഭൂരിപക്ഷത്തിന്റെ പിന്തുണ ലഭിക്കണം. കൂടാതെ ഹാജരായി വോട്ട് ചെയ്യുന്ന അംഗങ്ങളില്‍ മൂന്നില്‍ രണ്ട് ഭൂരിപക്ഷത്തോടെ ഇരുസഭകളിലും പ്രമേയം പാസാകുകയും വേണം.

പ്രമേയം വിജയകരമായി പാസായാല്‍ രാഷ്ട്രപതി മുഖ്യ തിരഞ്ഞെടുപ്പ് കമ്മീഷണറെ സ്ഥാനത്തുനിന്ന് നീക്കം ചെയ്യുന്നതിനുള്ള ഉത്തരവ് പുറപ്പെടുവിക്കും. ഭരണഘടനാപരമായ എല്ലാ നിബന്ധനകളും പൂർത്തിയായാല്‍ ഈ സാഹചര്യത്തില്‍ രാഷ്ട്രപതിക്ക് പ്രത്യേക വിവേചനാധികാരമില്ല.

ഇന്ത്യയില്‍ ഏതെങ്കിലും മുഖ്യ തിരഞ്ഞെടുപ്പ് കമ്മീഷണറെ ഇംപീച്ച്‌ ചെയ്തിട്ടുണ്ടോ?

ഇല്ല.

കഴിഞ്ഞ ഏപ്രിലില്‍, ഗ്യാനേഷ് കുമാറിനെ സ്ഥാനത്തു നിന്ന് നീക്കണമെന്നാവശ്യപ്പെട്ട് പ്രതിപക്ഷം ലോക്സഭയിലും രാജ്യസഭയിലും സമർപ്പിച്ച ഇംപീച്ച്‌മെന്റ് പ്രമേയങ്ങള്‍ ലോക്സഭാ സ്പീക്കറും രാജ്യസഭാ ചെയർമാനും തള്ളിയിരുന്നു. തീരുമാനങ്ങള്‍ക്ക് ഇരുവരും വ്യക്തമായ കാരണങ്ങള്‍ വിശദീകരിച്ചിരുന്നില്ലെന്നും ഇതിനെതിരെ പ്രതിപക്ഷ നേതാക്കള്‍ വിമർശനം ഉന്നയിച്ചിരുന്നുവെന്നും റിപ്പോർട്ടുണ്ട്.

മാർച്ച്‌ 12-ന് തൃണമൂല്‍ കോണ്‍ഗ്രസിന്റെ നേതൃത്വത്തിലാണ് ലോക്സഭയിലും രാജ്യസഭയിലും ഇംപീച്ച്‌മെന്റ് പ്രമേയങ്ങള്‍ സമർപ്പിച്ചത്. ലോക്സഭയിലെ പ്രമേയത്തില്‍ 130 എംപിമാരും രാജ്യസഭയിലെ പ്രമേയത്തില്‍ 63 എംപിമാരും ഒപ്പുവെച്ചിരുന്നു.

തിരഞ്ഞെടുപ്പ് കമ്മീഷൻ നടപ്പാക്കിവരുന്ന പ്രത്യേക തീവ്ര വോട്ടർ പട്ടിക പരിഷ്‌കരണമായ എസ്‌ഐആറുമായി ബന്ധപ്പെട്ട നടപടികളെ ഇരുപ്രമേയങ്ങളും ചൂണ്ടിക്കാട്ടി. മുഖ്യ തിരഞ്ഞെടുപ്പ് കമ്മീഷണറുടെ ഭാഗത്തുനിന്ന് 'പക്ഷപാതപരവും വിവേചനപരവുമായ സമീപനം' ഉണ്ടായെന്നും തിരഞ്ഞെടുപ്പ് തട്ടിപ്പുകളെക്കുറിച്ചും എസ്‌ഐആറിനെക്കുറിച്ചുമുള്ള അന്വേഷണങ്ങളെ തടസ്സപ്പെടുത്തിയെന്നുമായിരുന്നു ആരോപണം.

അതേസമയം, എസ്‌ഐആറുമായി ബന്ധപ്പെട്ട നടപടിക്രമങ്ങളെക്കുറിച്ച്‌ മറ്റ് രണ്ട് തിരഞ്ഞെടുപ്പ് കമ്മീഷണർമാർ ആശങ്ക പ്രകടിപ്പിച്ചിരുന്നുവെന്നും റിപ്പോർട്ടുകള്‍ പുറത്തുവന്നിരുന്നുതിരഞ്ഞെടുപ്പ് കമ്മീഷണർമാരെ എങ്ങനെയാണ് നിയമിക്കുന്നത്?

രാജ്യത്ത് സ്വതന്ത്രവും നീതിപൂർവകവുമായ തിരഞ്ഞെടുപ്പ് നടത്താനുള്ള ഉത്തരവാദിത്തം തിരഞ്ഞെടുപ്പ് കമ്മീഷനാണ്. മുഖ്യ തിരഞ്ഞെടുപ്പ് കമ്മീഷണറുടെയും തിരഞ്ഞെടുപ്പ് കമ്മീഷണർമാരുടെയും നിയമനം, സേവനകാലാവധി, നീക്കംചെയ്യല്‍ എന്നിവ സംബന്ധിച്ച വ്യവസ്ഥകള്‍ ഭരണഘടനയിലെ ആർട്ടിക്കിള്‍ 324-ലും 2023-ലെ മുഖ്യ തിരഞ്ഞെടുപ്പ് കമ്മീഷണറും മറ്റ് തിരഞ്ഞെടുപ്പ് കമ്മീഷണർമാരും (നിയമനം, സേവന വ്യവസ്ഥകള്‍, കാലാവധി) നിയമത്തിലുമാണ് ഉള്‍പ്പെടുത്തിയിരിക്കുന്നത്.

പ്രധാനമന്ത്രി, പ്രതിപക്ഷ നേതാവ്, കേന്ദ്ര മന്ത്രിസഭയിലെ ഒരു അംഗം എന്നിവരടങ്ങുന്ന മൂന്നംഗ തിരഞ്ഞെടുപ്പ് സമിതിയുടെ ശുപാർശ പ്രകാരമാണ് രാഷ്ട്രപതി മുഖ്യ തിരഞ്ഞെടുപ്പ് കമ്മീഷണറെയും തിരഞ്ഞെടുപ്പ് കമ്മീഷണർമാരെയും നിയമിക്കുന്നത്.

2023-ലെ നിയമപ്രകാരം നിയമിതരാകുന്നവർ മുമ്പ് കേന്ദ്രസർക്കാരില്‍ സെക്രട്ടറി തലത്തിലുള്ള പദവി വഹിച്ചവരും തിരഞ്ഞെടുപ്പ് നടത്തിപ്പിലും മാനേജ്മെന്റിലും അറിവും പരിചയവും സത്യസന്ധതയും ഉള്ളവരുമായിരിക്കണം.

തിരഞ്ഞെടുപ്പ് കമ്മീഷനും കേന്ദ്രസർക്കാരിനുമെതിരെ കോണ്‍ഗ്രസ് നയിക്കുന്ന സഖ്യം നടത്തുന്ന 'വോട്ട് ചോരി' പ്രചാരണത്തിന്റെ ഭാഗമായാണ് നടപടി. ഗ്യാനേഷ് കുമാറിന്റെ രാജി ആവശ്യപ്പെട്ട് പ്രതിപക്ഷ പാർട്ടികള്‍ ഞായറാഴ്ച ന്യൂഡല്‍ഹിയിലെ രാംലീല മൈതാനിയില്‍ റാലി സംഘടിപ്പിക്കുകയും ചെയ്തു.

'പബ്ലിക് ഇംപീച്ച്‌മെന്റ്' പദ്ധതിയെക്കുറിച്ച്‌ കോണ്‍ഗ്രസ് വൃത്തങ്ങള്‍ വിശദീകരിച്ചു. ഗ്യാനേഷ് കുമാറിനെ ഇംപീച്ച്‌ ചെയ്യണമെന്നാവശ്യപ്പെട്ട് പാർലമെന്റിന്റെ ഇരുസഭകളിലും നിരവധി പ്രമേയങ്ങള്‍ സമർപ്പിച്ചിരുന്നുവെന്ന് കോണ്‍ഗ്രസിലെ ഒരു മുതിർന്ന എംപി അടുത്തിടെ വ്യക്തമാക്കി. ആവശ്യമായ അംഗബലം ഉണ്ടായിരുന്നിട്ടും പ്രമേയങ്ങള്‍ ലോക്സഭയിലും രാജ്യസഭയിലും സ്വീകരിച്ചില്ലെന്നും, അതിനാലാണ് പൊതുജനങ്ങള്‍ക്ക് മുന്നില്‍ ഇംപീച്ച്‌മെന്റ് നടത്തേണ്ട സാഹചര്യമുണ്ടായതെന്നുമാണ് അദ്ദേഹത്തിന്റെ വാദം.

ഇന്ത്യ സഖ്യത്തിന്റെ 'പബ്ലിക് ഇംപീച്ച്‌മെന്റില്‍' മോക്ക് ഹിയറിങ്ങും പാർലമെന്റിലെയും കോടതിയിലെയും നടപടിക്രമങ്ങളുടെ പ്രതീകാത്മക പുനരാവിഷ്കാരവും നടന്നു. മുൻ ലോക്സഭാ സ്പീക്കർ മീരാ കുമാർ നടപടികള്‍ക്ക് അധ്യക്ഷയായി. തൃണമൂല്‍ കോണ്‍ഗ്രസിന്റെ സൗഗത റോയിയും സമാജ്‌വാദി പാർട്ടിയുടെ അവധേഷ് പ്രസാദും ഉപാധ്യക്ഷ സ്ഥാനങ്ങളില്‍ പങ്കെടുത്തു.